Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for the ‘DẪN NHẬP TIẾP NHẬN VĂN HỌC’ Category

Quyển sách Dẫn nhập tiếp nhận văn học này trình bày các khái niệm, vấn đề và phạm vi của tiếp nhận văn học. Khác với các quyển sách đã có, vốn trình bày tiếp nhận văn học trong góc nhìn hàn lâm về lí thuyết phê bình, hay lịch sử và các vấn đề của lí thuyết tiếp nhận (Robert Holub, 1984; Elizabeth Freund, 1987; Richard Beach, 1993; Todd F. Davis and Kenneth Womack, 2002), quyển sách này nỗ lực trình bày tiếp nhận văn học trong hình thức nhập môn, hướng đến tính thực tiễn và tính đương đại, nhằm phục vụ nhu cầu của sinh viên và người làm trong các lĩnh vực liên quan đến văn hóa.

Đối tượng của quyển sách trước hết là sinh viên của ngành ngữ văn, sư phạm, truyền thông đại chúng, văn hóa học, và các ngành liên quan. Quyển sách này sẽ giúp họ làm quen với lĩnh vực tiếp nhận văn học, giúp họ nắm bắt một số đặc điểm, các khái niệm cơ bản của tiếp nhận văn học. Quyển sách cũng giúp họ hình dung được tiếp nhận văn học trong nhà trường, trong phê bình văn học, trên các phương tiện truyền thông đại chúng và trong bối cảnh xã hội, văn hóa.

Quyển sách cũng hướng đến xây dựng nền tảng cho học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành văn học và nghiên cứu văn hóa, giúp họ có cái nhìn thực tiễn về nghiên cứu tiếp nhận văn học. Quyển sách cũng bước đầu giới thiệu các khuynh hướng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và các khuynh hướng lí thuyết, các trích đoạn lí thuyết quan trọng.

Quyển sách cũng có ích cho người làm việc trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh văn hóa, xuất bản sách, báo chí và truyền thông đại chúng nói chung. Quyển sách đem lại những kiến thức để phân tích nhu cầu và thị hiếu của công chúng đọc, các tiêu chuẩn đánh giá sự hấp dẫn của tác phẩm đối với công chúng, những gợi ý cho việc định hướng nhu cầu đọc và tiếp nhận văn học của công chúng.

Tính thực tiễn của quyển sách thể hiện qua việc nội dung được liên hệ trực tiếp với trường hợp của thực tiễn văn hóa, văn học và giáo dục, thông qua ví dụ, thực hành thảo luận. Tính đương đại của quyển sách thể hiện qua việc kết nối vấn đề của tiếp nhận với các câu hỏi về giới, tự sự về quốc gia dân tộc, kí ức, thực hành và sản xuất văn hóa đại chúng… Tuy vậy, quyển sách cũng nỗ lực bám sát các chuyển hướng lí thuyết và phương pháp nghiên cứu tiếp nhận, những khó khăn mà lí thuyết gia tiếp nhận nỗ lực giải quyết và cả những vấn đề còn bỏ ngỏ, nhằm phục vụ cho yêu cầu nghiên cứu nâng cao.

Do yêu cầu đó, quyển sách chọn lựa tầm nhìn văn hóa/ nghiên cứu văn hóa, vốn đang được chú ý trong thời gian gần đây (James L. Machor và Philip Goldstein, 2001), thay vì chỉ bó hẹp trong tầm nhìn nghiên cứu và phê bình văn học. Tầm nhìn nghiên cứu văn hóa cho phép mở rộng phạm vi của vấn đề tiếp nhận, đồng thời tiệm cận được với thực tiễn của tiếp nhận vô cùng đa dạng trong bối cảnh xã hội thông tin và toàn cầu hóa hiện nay.

Định hướng như trên tất yếu sẽ đặt việc trình bày tiếp nhận văn học trong hướng tiếp cận liên ngành của viễn tượng nhân học, một định hướng đã được chú ý đến trong thời gian gần đây (Wolfgang Iser, 1992; Janice Radway, 1988, 2008), trong đó các góc nhìn nghiên cứu văn học, giáo dục học, tâm lí học, xã hội học, truyền thông đại chúng, sự sản xuất văn hóa được soi chiếu lẫn nhau trong hiện tượng tiếp nhận. Định hướng trên có ích cho việc triển khai một cuốn dẫn nhập, vì nó nhằm mục đích làm cho quyển sách hướng đến phục vụ cho nhu cầu thực tiễn của đa số người đọc, giúp họ có thể sử dụng kiến thức một cách linh hoạt hơn trong một xã hội đa văn hóa và không ngừng biến đổi như hiện nay.

Cấu trúc của quyển sách vì vậy ưu tiên cho cái nhìn tổng quan (chương 1), đi vào thực tiễn (chương 2, 3, 4, 5), rồi cuối cùng mới là khái lược lí thuyết và phương pháp nghiên cứu (chương 6, 7).

Quyển sách có các thành phần nội dung chính:

  • Khái niệm và kiến thức cơ bản định hình cấu trúc chung của quyển sách
  • Kiến thức mở rộng (trong khung) và nâng cao (in nghiêng) đan xen giữa và cuối các nội dung cơ bản
  • Các trường hợp thực tiễn được phân bổ trong nội dung cơ bản và phần thảo luận- phân tích dành cho người học
  • Phụ lục trích đoạn văn bản lí thuyết (tiếng Anh), giải thích khái niệm lí thuyết
Advertisements

Read Full Post »

“….

Tiếp nhận văn học là gì?

Từ ngữ “tiếp nhận” (Chữ Latin là receptio), trong nghĩa là sự diễn giải ý nghĩa ngôn từ, xuất hiện trong ngữ cảnh giai đoạn đầu thần học thời trung cổ Latin. Theo đó, những gì được tiếp nhận chỉ có thể được tiếp nhận trong góc nhìn của người tiếp nhận (Quidquid recipitur ad modum recipientis recipitur). Quan niệm này thể hiện rằng con người là hữu hạn, nên sự diễn giải của họ về Chúa thông qua Kinh thánh xuất phát từ sự hữu hạn của họ và vì thế, không thể hoàn tất. Nhưng cũng trong ngữ cảnh này, vào thế kỉ thứ 6, nảy sinh quan niệm về một tiến trình diễn giải có thể được hoàn tất thông qua sự chuyển biến trong quá trình các người đọc tương tác với Kinh thánh: Kinh thánh giàu có lên đối với tất cả người đọc nó (Scriptura sacra… aliquo modo cum legentibus crescit) (Jauss, 1990). Hai mặt của khái niệm này đã gợi lên những khía cạnh quan trọng của tiếp nhận văn học: tiếp nhận là mang tính cá nhân, ý nghĩa của tác phẩm tùy thuộc vào người tiếp nhận, và sự tiếp nhận là có tính tiến trình, người đọc làm giàu có ý nghĩa cho văn bản và qua đó làm giàu có chính mình.

Thập niên 1970, với sự ra đời của trường phái Constance, khái niệm này được phát triển theo hướng làm rõ bản chất của hoạt động thẩm mỹ ở khía cạnh người đọc mặc nhiên (the implicit reader), nghĩa là cái cấu trúc của văn bản mời gọi sự diễn giải, và người đọc lịch sử (the historical reader), nghĩa là tiến trình hiện thực hóa ý nghĩa, qua đó chân trời chờ đợi của người đọc có thể chuyển đổi thông qua việc diễn giải ý nghĩa văn bản (Jauss, 1990).

Ở một phía khác, các nước Anh-Mỹ, một mặt, có nguồn gốc sâu xa từ sự ảnh hưởng thần học trong triết học Hegel được tiếp thu ở đây, tiếp nhận văn học được miêu tả như sự tương tạo (transaction) giữa chủ thể và đối tượng, người đọc trưởng thành trong quan hệ với văn bản, và văn bản giàu có thêm ý nghĩa trong quan hệ với người đọc (Louise Rosenblatt, 1938). Mặt khác, từ Richards tiếp nhận văn học được miêu tả ở góc độ sự tác động của văn bản đối với người đọc, và sự hồi ứng (response) của người đọc đối với tác động này (Elizabeth Freud, 1987)”….

Read Full Post »