Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Một 17th, 2019

Con đường nghiên cứu của mình chủ yếu là tự học tự rút kinh nghiệm. Trong suốt thời gian tự học và rút kinh nghiệm này, điều luôn làm mình băn khoăn là câu hỏi: thế nào là một nghiên cứu có giá trị. Tất nhiên là có nhiều tài liệu viết về điều này, nhưng ai cũng biết từ kinh nghiệm của người khác thành nhận thức của mình phải qua quá trình thực hành trải nghiệm. Rất may là mình có một thời gian ngắn trao đổi và hợp tác nghiên cứu ở University of Oregon, trong đó có nhiệm vụ hoàn tất một một nghiên cứu về Việt Nam. Thời gian này mình rút ra một vài ghi nhận bước đầu về nghiên cứu khoa học. Theo đó, nghiên cứu khoa học, dù vấn đề và phạm vi nghiên cứu khác nhau, thì cần những tiêu chí sau:

1/ Tính mới và tính chất vấn. Nhiệm vụ của khoa học là mở rộng và thay đổi bức tranh kiến thức của chúng ta về thế giới. Tính mới trong nghiên cứu có thể hiểu là mở ra một góc nhìn mới, một nhận thức mới so với lịch sử vấn đề nhận thức về hiện tượng. Mặt khác, tính mới có nghĩa là tính chất vấn. Một kết quả nghiên cứu mới thì có nghĩa là nó phải chất vấn và phê phán thành công những nhận thức trước đó. Nó có thể chất vấn mặt lí thuyết về hiện tượng, hoặc mặt lịch sử hiện tượng, hoặc góc nhìn về hiện tượng. Ở đây việc khảo sát lịch sử vấn đề hết sức quan trọng. Nó cho thấy nghiên cứu tạo nên bước tiến gì về mặt khoa học so với các nghiên cứu trước đó.

2/ Tính toàn diện và hoàn tất. Lần đầu tiên đọc bài báo của mình, giáo sư hướng dẫn nói: bài của anh chưa “stand alone”. Đây cũng là điều mà mình thực sự chưa hiểu hết. Khi  đặt câu hỏi về điều này cho một giáo sư khác, ông này nói, nó phải kể hết một câu chuyện. Nó có khởi đầu, có kết thúc và có kẻ thắng người bại. Tất nhiên là mình càng hoang mang hơn. Nhưng qua quá trình liên tục chỉnh sửa trước những chất vấn, mình dần dần có thể hình dung. Theo mình, nó phải trả lời hoặc cũng cấp tiền đề trả lời cho mọi chất vấn có thể có về vấn đề ấy. Về mặt phương pháp, nó cho thấy sự nhận thức rõ ràng về phạm vi, đối tượng, câu hỏi nghiên cứu và logic nghiên cứu. Một góc nhìn về hiện tượng văn học dù là trong một giai đoạn cũng phải cho thấy vì sao nó khởi đầu, vì sao nó kết thúc, vì sao nó đặc thù, tác động của nó thế nào…

3/ Tính hữu ích liên ngành và tính thú vị. Ông giáo sư cầm bài của mình hươ lên trong không khí và nói, trong phần mở đầu, tôi phải thấy có lí do gì để tôi đọc bài của anh, nó phải có điều gì thu hút tôi. Có thể tôi là người nghiên cứu một lĩnh vực khác, tôi muốn xem thử bài của anh có gợi ý gì cho tôi không, vì một kết quả nghiên cứu hữu ích về một hiện tượng sẽ có gợi ý cho nhận thức hay góc nhìn với hiện tượng khác. Điều này có liên quan đến tính thú vị. Nói một nghiên cứu cần có tính thú vị nghe có vẻ không được phù hợp lắm, vì ta thường nghĩ khoa học thì khô khan. Nhưng ta cứ hình dung mình như một đứa trẻ thơ, tò mò quan sát và khám phá thế giới này. Cái mới mẻ trong nhận thức đem đến một niềm khoái lạc về trí tuệ và nuôi dưỡng sự tò mò của đứa trẻ về những điều khác nữa. Nghĩa là, từ cái mới này gợi cảm hứng cho chúng ta suy nghĩ về những điều khác nữa. Về mặt phương pháp, nó phải được mài sắc về kết quả nghiên cứu. Theo nghĩa đó, nó phải so sánh và gợi một tầm nhìn bao quát hơn lĩnh vực mà nó xem xét. Một nghiên cứu văn học phải gợi ý cho nghiên cứu lịch sử, xã hội học, văn hoá học và chính trị học.

Vài ghi nhận ban đầu trên chắc chắc là chưa đầy đủ, nhưng cần thiết cho hành trang của mình.

Advertisements

Read Full Post »