Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Sáu 10th, 2018

“….

Tiếp nhận văn học là gì?

Từ ngữ “tiếp nhận” (Chữ Latin là receptio), trong nghĩa là sự diễn giải ý nghĩa ngôn từ, xuất hiện trong ngữ cảnh giai đoạn đầu thần học thời trung cổ Latin. Theo đó, những gì được tiếp nhận chỉ có thể được tiếp nhận trong góc nhìn của người tiếp nhận (Quidquid recipitur ad modum recipientis recipitur). Quan niệm này thể hiện rằng con người là hữu hạn, nên sự diễn giải của họ về Chúa thông qua Kinh thánh xuất phát từ sự hữu hạn của họ và vì thế, không thể hoàn tất. Nhưng cũng trong ngữ cảnh này, vào thế kỉ thứ 6, nảy sinh quan niệm về một tiến trình diễn giải có thể được hoàn tất thông qua sự chuyển biến trong quá trình các người đọc tương tác với Kinh thánh: Kinh thánh giàu có lên đối với tất cả người đọc nó (Scriptura sacra… aliquo modo cum legentibus crescit) (Jauss, 1990). Hai mặt của khái niệm này đã gợi lên những khía cạnh quan trọng của tiếp nhận văn học: tiếp nhận là mang tính cá nhân, ý nghĩa của tác phẩm tùy thuộc vào người tiếp nhận, và sự tiếp nhận là có tính tiến trình, người đọc làm giàu có ý nghĩa cho văn bản và qua đó làm giàu có chính mình.

Thập niên 1970, với sự ra đời của trường phái Constance, khái niệm này được phát triển theo hướng làm rõ bản chất của hoạt động thẩm mỹ ở khía cạnh người đọc mặc nhiên (the implicit reader), nghĩa là cái cấu trúc của văn bản mời gọi sự diễn giải, và người đọc lịch sử (the historical reader), nghĩa là tiến trình hiện thực hóa ý nghĩa, qua đó chân trời chờ đợi của người đọc có thể chuyển đổi thông qua việc diễn giải ý nghĩa văn bản (Jauss, 1990).

Ở một phía khác, các nước Anh-Mỹ, một mặt, có nguồn gốc sâu xa từ sự ảnh hưởng thần học trong triết học Hegel được tiếp thu ở đây, tiếp nhận văn học được miêu tả như sự tương tạo (transaction) giữa chủ thể và đối tượng, người đọc trưởng thành trong quan hệ với văn bản, và văn bản giàu có thêm ý nghĩa trong quan hệ với người đọc (Louise Rosenblatt, 1938). Mặt khác, từ Richards tiếp nhận văn học được miêu tả ở góc độ sự tác động của văn bản đối với người đọc, và sự hồi ứng (response) của người đọc đối với tác động này (Elizabeth Freud, 1987)”….

Advertisements

Read Full Post »