Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Bảy, 2016

1.ÁP BỨC VÀ ƯNG CHỊU. Điểm khởi đầu trong quan niệm của Gramsci về hegemony (bá quyền) là một giai cấp và các đại diện của nó thực thi quyền lực đối với giai cấp bị trị bằng sự phối hợp giữa áp bức (coercion) và ưng chịu (persuasion). Trong ghi chú của ông về quyển Quân vương của Machiavelli, Gramsci gợi dẫn hình ảnh con nhân mã trong thần thoại Hy Lạp, sinh vật nửa người nửa thú, như là một biểu tượng cho “bình diện kép” trong hành vi chính trị – các cấp độ của quyền lực và ưng chịu, thẩm quyền và bá quyền, bạo lực và văn minh. Bá quyền là một quan hệ, không phải là sự thống trị bằng quyền lực, mà là sự ưng chịu nhờ vào sự lãnh đạo chính trị và ý thức hệ. Nó là một cơ cấu của sự ưng chịu. Một vài đoạn trong Những ghi chép trong tù, Gramsci sử dụng từ direzione (lãnh đạo, dẫn dắt) hoán đổi cho từ egemonia (bá quyền) và đối lập với từ dominazione (thống trị). Việc sử dụng thuật ngữ bá quyền theo nghĩa của Gramsci phải phân biệt với nghĩa gốc tiếng Hy Lạp, uy thế của một quốc gia này với một quốc gia khác. (Tuy vậy, có một vài đoạn trong Những ghi chép trong tù Gramsci sử dụng từ bá quyền theo nghĩa thông thường của nó là uy thế quy chiếu vào mối quan hệ giữa các quốc gia hay giữa thành thị và nông thôn). (…)

Read Full Post »

 

Ảnh hưởng của Gramsci đến những người như tôi, vốn đọc ông trước tiên qua bản dịch vào những năm 1960, là rất sâu sắc. Mối quan tâm của chúng tôi về Gramsci không có tính hàn lâm. Chúng tôi tự mình tiếp cận Gramsci theo cách của riêng mình. Đọc Gramsci làm giàu có thêm trí tưởng tượng chính trị của chúng tôi, làm biến đổi đường hướng tư duy, phong cách tư tưởng, và dự phóng chính trị tổng thể của chúng tôi.

Tất nhiên là, việc chưa bao giờ có được một “Gramsci đúng nghĩa” để đọc dù sao đi nữa cũng đem lại lợi ích cho chúng tôi, vì không bị hạn định bởi việc phải tuân theo một khuynh hướng hay sự định hình nào về tư tưởng của ông. “Việc đọc” Gramsci của chúng tôi cũng chẳng chủ tâm hay tùy hứng – đúng là điều này có vẻ trái ngược với những bài học thực sự mà chúng tôi học được từ ông. Rốt cục thì, điều này có nghĩa là chính Gramsci là người đầu tiên dạy chúng tôi cách “đọc Gramsci”. Ông ấy phản hồi lại sự lắng nghe trí tuệ của chúng tôi đối với những quãng âm khác biệt và đặc thù của lịch sử trong đó các khái niệm của ông vận hành. Do Gramsci mà chúng tôi học cách hiểu – và thực hành – ngành học thuật bị đặt định bởi sự kiên định hướng đến “những khác biệt” và biến đổi của sự phát triển văn hóa quốc gia. Ví dụ của Gramsci cảnh báo chúng tôi trước sự chuyển đổi quá dễ dàng trong việc khái quát hóa lịch sử từ một xã hội hay thời đại này sang xã hội hay thời đại khác, dưới một cái nhãn là “lí thuyết”.

Nếu cố gắng tóm tắt trong một câu những gì Gramsci đã để lại cho những người thuộc thế hệ chúng tôi, thì tôi có thể nói như thế này: đơn giản, ông đã tạo điều kiện để chúng tôi đọc Marx trở lại, theo cách mới: nghĩa là dẫn nhập vào “tư duy” về nửa sau thế kỷ XX, đối diện với các thực tại của thế giới hiện đại, từ một vị thế nào đó trong di sản của tư tưởng Marx. Di sản của tư tưởng Marx, nghĩa là, không như một phần tín điều tôn giáo giả hiệu mà như là một suối nguồn của những ý niệm sống động, luôn tiến triển, luôn được làm mới lại. (…)

 

Read Full Post »