Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Chín 17th, 2013

…  Châm ngôn của Gadamer “Hiểu nghĩa là hiểu điều gì đó như là một câu trả lời”, cần phải được giới hạn lại trong việc xem xét văn bản thi ca. Ở đây nó chỉ có liên quan với hành vi thứ hai của việc hiểu lý giải trong chừng mực việc hiểu này cụ thể hóa một ý nghĩa cá biệt như một câu trả lời cho một câu hỏi; vì vậy, có lẽ nó không liên quan với hành vi đầu tiên của việc hiểu tri nhận, vốn trình bày và kiến tạo kinh nghiệm thẩm mỹ của văn bản thi ca. Thực sự là tri nhận thẩm mỹ cũng đã luôn bao hàm việc hiểu. Vì như đã biết, trong sự đối lập với tri nhận thẩm mỹ hằng ngày vốn dĩ quy thoái vào trong một quy tắc, văn bản thi ca như một đối tượng thẩm mỹ có khả năng tạo nên một dạng thức tri nhận vừa phức hợp vừa nhiều ý nghĩa, vốn dĩ như sự thích thú thẩm mỹ nhằm làm mới lại nhãn quan nhận thức hay là sự nhận thức lại có tính mỹ cảm. Tuy vậy sự hoàn tất này của mỹ cảm, [dù] có chiều hướng của việc hiểu nghĩa, [nhưng] chưa cần đến sự lý giải, và vì vậy nó cũng không cần thiết phải có đặc tính của câu trả lời cho một câu hỏi mặc nhiên hay minh nhiên. Nếu ta cần nhận thức sự tiếp nhận văn bản thi ca trong trường hợp này – như chính Gadamer, kế thừa Husserl, đã phát biểu – “sự lược quy có tính thị giác đạt được một cách tự nhiên trong kinh nghiệm thẩm mỹ”, thì việc hiểu trong hành vi tri nhận thẩm mỹ không thể được quy vào cho sự lý giải mà vốn dĩ – do thực tế là điều gì đó được hiểu như là câu trả lời – lược quy sự phong phú ý nghĩa của văn bản thi ca vào cho sự phong phú của những biểu tả có thể có của nó. Trong sự lược quy có tính thị giác của tri nhận thẩm mỹ, sự lược quy có tính phản tư gia nhập vào sự lý giải vốn dĩ sẽ hiểu văn bản như là câu trả lời cho một câu hỏi mặc nhiên, có thể do thời gian, vẫn bị trì hoãn, trong khi cùng lúc ấy, việc hiểu vẫn vận hành cho phép người đọc trải nghiệm ngôn ngữ trong sức mạnh của nó, và do đó, thế giới trở nên đầy ý nghĩa.

Dịch từ: Hans Robert Jauss (1991), Ästhetische Erfahrung und literarische Hermeneutik, Suhrkamp, Frankfurt am Main.


Advertisements

Read Full Post »