Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Tư, 2013

 

Lý thuyết hồi ứng người đọc và phê bình nữ quyền

Phê bình hồi ứng người đọc, như đã được thiết lập hiện nay, là một thuyết không tưởng theo cả hai nghĩa. Các nghiên cứu khác nhau về kinh nghiệm đọc đã nảy nở sinh sôi mà bỏ qua những vấn đề về chủng tộc, giai cấp và giới tính và cũng không đưa ra một gợi ý nào về những xung đột, những đau khổ và những đam mê hiện diện nơi các thực tại này. Sự bình thản ngang nhau trong giọng điệu của các lý thuyết này chứng tỏ cái vị thế đặc quyền của các lý thuyết gia. Dĩ nhiên, rồi đây khi mà những đặc quyền này tan biến đi hay ít nhất là nó được phân phối một cách công bằng hơn, thì chỉ vài trong số những lý thuyết này còn có vẻ đúng sự thật. Khi ấy, chắc hẳn là ta sẽ nói về việc đọc mà không còn lo lắng gì về sự bất công. Nhưng giờ đây thì phê bình hồi ứng người đọc phải đối diện với những can hệ đầy phiền toái từ thực tại lịch sử của chúng ta. Điều nghịch lí là, những lý thuyết không tưởng vốn đã lấp liếm đi những thực tại này lại tiết lộ ra những xung lực không tưởng thông tin [cho ta] về những thực tại ấy.

Nói một cách đơn giản, phê bình hồi ứng người đọc cần đến phê bình nữ quyền. Cả hai vẫn phải gắn kết lẫn nhau một cách nghiêm ngặt và lâu dài, nhưng nếu triển vọng của phê bình nữ quyền được thực hiện trọn vẹn, thì một sự va chạm tất yếu sẽ sớm xảy ra. Thật ngạc nhiên là, câu hỏi rành mạch về tầm quan trọng của giới tính đã được đặt ra một cách minh nhiên, và – điều này chứng thực cho sự ảnh hưởng ngày càng tăng của phê bình nữ quyền cũng như là bình diện hoàn toàn có tính ý [thức] hệ của những nghiên cứu về giới tính trong phê bình hồi ứng người đọc – không do một nhà phê bình nữ quyền mà lại do Jonathan Culler, một lý thuyết gia hàng đầu về việc đọc đặt ra:

Nếu kinh nghiệm văn học dựa trên những tính chất của một bản ngã đang đọc, ta có thể hỏi rằng sẽ có khác biệt gì [xảy đến] với kinh nghiệm văn học, và do vậy, với cả ý nghĩa văn học nếu bản ngã này là nữ giới thay vì nam giới. Nếu ý nghĩa của một tác phẩm là kinh nghiệm của một người đọc, sẽ có khác biệt gì nếu người đọc là một phụ nữ? [1].

(Còn tiếp)


[1] Jonathan D. Culler, On Deconstruction: Theory and Criticism after Structuralism (Ithaca: Cornell University Press, 1982), p 42.

Read Full Post »