Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Mười, 2012

Có hai khó khăn liên quan đến nhau trong việc hiểu Wittgenstein muốn nói gì qua khái niệm ‘sự sử dụng’ (the use) của một lời phát biểu. Thứ nhất, ‘sự sử dụng’ nghĩa là ‘cách sử dụng’ (usage) hay ‘tính hữu dụng’ (utility)? Một từ có một sự sử dụng tất định rằng nó có thể khớp với nhiều câu một cách hợp lý, hay sự sử dụng của nó phải tạo ra sự khác biệt nào đó trong thế giới (world)? Hai so sánh của Wittgenstein nhằm vào hai hướng đối lập nhau. Một trò chơi, như trò chơi cờ, chỉ có những quy tắc cú pháp; nước đi tiếp trong trò chơi cờ không tác động [một cách trực tiếp] vào thế giới mà [tác động một cách] gián tiếp thông qua kết quả thắng và thua. Nói cách khác, những dụng cụ là những phương tiện cho việc vận hành trong thế giới và biến đổi nó theo những cách khác nhau. Thứ hai, lý thuyết về nghĩa xét như sự sử dụng được vận dụng trước tiên cho các từ hay cho toàn bộ các câu? Các từ ở đây dường như không giống các dụng cụ, vì các dụng cụ thao tác trong thế giới một cách độc lập, trong khi đó nhìn chung, ta phải đặt những từ đi với nhau trong câu để tác động vào thế giới theo những cách khác nhau: sự thực là sẽ thuận tiện hơn nếu ta sử dụng một ẩn dụ để nói rằng trong ngôn ngữ của ta có một bộ công cụ lắp ráp thay vì một cái túi dụng cụ [để sử dụng]. Một câu hoàn tất dường như là một nước đi trong trò chơi (PG 39). Để nắm vững những cụm từ và thành ngữ trong khi học ngoại ngữ, thì ta tạo ra các câu [để học], thay vì sử dụng chúng.

(còn tiếp)

dịch từ: Anthony Kenny, 2006, Wittgenstein, Revised Edition, Blackwell, USA, từ trang 126-

Advertisements

Read Full Post »

“…. Cách thức người đọc trải nghiệm văn bản sẽ phản ánh thiên hướng riêng của anh ta, và trong khía cạnh này văn bản văn học hoạt động như kiểu một tấm gương; nhưng đồng thời, thực tại được tạo ra từ quá trình đọc ắt sẽ là một thực tại khác với thực tại của riêng người đọc (vì thông thường ta sẽ cảm thấy chán với những văn bản phô bày cho ta những thứ mà chính ta đã biết quá rõ rồi). Do vậy ta gặp ở đây một tình huống có vẻ nghịch lý trong đó người đọc bị buộc phải khám phá những khía cạnh trong chính anh ta để trải nghiệm một thực tại vốn khác với thực tại của riêng anh ta. Sức tác động mà cái thực tại khác này tạo ra đối với người đọc chủ yếu dựa vào phạm vi mà bản thân anh ta tích cực hoàn thành phần chưa được viết của văn bản, và ngay lúc bổ khuyết cho toàn bộ những liên kết đã mất, anh ta phải suy nghĩ [để bổ khuyết] dựa vào những kinh nghiệm khác với kinh nghiệm riêng của anh ta; hơn nữa, chỉ bằng việc quên đi thế giới kinh nghiệm thân thuộc của riêng mình thì người đọc mới có thể chìm đắm vào cuộc du hành mà văn bản văn học hiến tặng”.

trích: Wolfgang Iser, “Qúa trình đọc: một tiếp cận hiện tượng học”. Hoàng Phong Tuấn dịch.

Read Full Post »