Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Mười Hai 17th, 2011

CẨM NANG TÌNH YÊU TỪ A-Z hay HEGEL DẠY YÊU hay NHẬT KÝ ƯỚT ÁT hay…gì…gì cũng được – ngày thứ hai

 

“Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt:

Những vườn xưa, nay đoạn tuyệt dấu hài

Gấp đi em, anh rất sợ ngày mai;

Đời trôi chảy, lòng ta không vĩnh viễn.

 

Vừa xịch gối chăn, mộng vàng tan biến;

Dung nhan xê động, sắc đẹp tan tành.

Vàng son đương lộng lẫy buổi chiều xanh,

Quay mặt lại: cả lầu chiều đã vỡ”.

(XUÂN DIỆU)

 

Mời các bạn đến với ngày thứ hai của anh chàng ƯỚT ÁT và NHÚT NHÁT.

 

THAO THỨC VÀ NHỚ NHUNG

NHẬT KÝ ƯỚT ÁT, ngày thứ hai.

“02 giờ sáng, ngày và đêm….

Mình vẫn không ngủ được. Hình ảnh người con gái mình gặp ban sáng ở trên lớp còn vương vấn mãi trong đầu óc mình. Nàng là ai? Mới gặp đây mà mình ngỡ như là duyên số…

Nàng đâu có gì đặc biệt. Nàng cũng như những người con gái khác mà mình đã gặp bao lần trên lớp vào mỗi sáng đến trường… Mà sao lòng mình vấn vương? Hình bóng nàng vẫn còn đây, mà sao như là mơ vậy… Phải chăng mình đang mơ? Không! Mình nhớ là mình đã nói… “Chào bạn!”. Câu nói ấp úng ấy mới ngô nghê làm sao! Tại sao lúc ấy mình không hỏi tiếp, chẳng hạn: “Bạn tên gì? Nhà bạn ở đâu? Nick yahoo của bạn là gì?”. Chán mình ghê…

Nhưng bù lại, nhờ câu nói ấp úng ấy mà mình được ngắm nàng. Dáng hình, cả mùi hương nhè nhẹ buổi sớm mai còn chưa phai nhòa trong mình. Có phải mình đã từng nhìn thấy nàng không? Thực hay là mơ? Mình đây hay mình đang trong giấc mơ? Nhưng, nàng đẹp thế, có bao chàng trai từng nhớ nhung nàng như mình?  

Thôi, ngủ vậy, dẫu sao thì nàng vẫn là học sinh lớp 10 A2, và mình cũng thực sự đã được ngắm nhìn nàng. Thời gian còn dài…. Và dù sao, ngày mai mình lại được gặp nàng.

Hi vọng ngày mai sẽ là ngày tươi đẹp….”.

 

BÍ KÍP RÚT RA CHO NGƯỜI ĐANG YÊU:

 

Mới gặp người ấy lần đầu, bằng CẢM TÍNH ta tin nàng là THUẦN TÚY và ta có thể hiểu và đến với nàng một cách TRỰC TIẾP. Nhưng niềm tin CẢM TÍNH và TRỰC TIẾP ấy, thực ra là gì? Ta có …TƯỞNG  quá không? Hãy thử bình tâm, suy nghĩ lại xem nhé.

 

1/ Ta thực sự gặp nàng, vào một thời điểm (CÁI BÂY GIỜ) và nơi chốn (CÁI Ở ĐÂY) cụ thể. Nhưng, khi ta nhìn nhận lại, thì thời điểm và nơi chốn ấy đã không còn. Ta nhớ rằng ta đã nói: “Chào bạn”. Nhưng chữ “Bạn” mới chỉ là ngôn ngữ PHÁT BIỂU về CÁI PHỔ BIẾN. Nó chung chung, mơ hồ. Ta muốn bày tỏ nhiều hơn, rằng nàng đẹp lắm, rằng mùi hương tinh khôi vương vấn theo nàng; nhưng “Ta tuyệt đối KHÔNG nói ra được điều mà ta THỰC SỰ cho rằng ở trong SỰ XÁC TÍN CẢM TÍNH này”. Và khi nói “bạn”, ta mới cho thấy mình… chẳng hiểu gì về nàng cả, mà chỉ có chữ “bạn” là ĐÚNG THẬT HƠN mà thôi.

 

BÀI HỌC CHIÊM NGHIỆM:

Nhiều khi ngỡ là duyên số, ngỡ là tình cảm gắn bó từ kiếp trước, ngỡ là thân thuộc biết bao nhiêu; hóa ra, cũng chỉ bình thường và đầy xã giao! Chẳng ai là cụ thể ở trong ai! Chỉ là chàng trai và cô gái gặp nhau mà thôi.

LỜI KHUYÊN: CHỚ VỘI HẤP TẤP, LÀM ĐIỀU DẠI DỘT! Mới sơ giao mà thôi.

 

2/ Nhưng đó cũng không phải là chuyện chàng trai và cô gái nào đó gặp nhau; vì rõ ràng ta nhìn thấy nàng, cảm nhận mùi hương tinh khôi ngát cả không gian buổi sáng hôm ấy. SỰ XÁC TÍN CẢM TÍNH về đối tượng được chuyển vào trong ta. Nàng sở dĩ tồn tại, vì ta biết về nàng. Nàng “ở trong TÍNH TRỰC TIẾP của cái thấy, cái nghe..v.v của TÔI”.

Nhưng có chắc vẻ đẹp ấy, mùi hương ấy là chỉ cho ta? Có bao nhiêu chàng trai đứng ở đấy mà! Biết họ nghĩ như thế nào về không gian ấy, hình ảnh ấy. Hóa ra, “Cái Tôi chỉ là MỘT CÁI PHỔ BIẾN” mà thôi; nghĩa là, như mọi chàng trai khác trong lúc ấy.

BÀI HỌC CHIÊM NGHIỆM:

Nỗi nhớ nhung luôn giày vò kẻ tương tư! Nỗi nhớ nhung làm cho chàng trai mới lớn mở ra bao nhiêu hi vọng. Rõ ràng nàng rất đẹp, rất tinh khôi với ta. Gặp nàng không phải là giấc mơ, mà là có thực đối với ta. Nhưng nên nhớ, hỡi các chàng trai: cô gái đẹp trong mắt của gã si tình!

LỜI KHUYÊN: COI CHỪNG QUÁNG MẮT!

 

3/ Nhưng dù sao thì ta đã gặp nàng, và nàng là có thực, là bạn học cùng lớp. Nên vẫn còn hi vọng! “Do vậy, ta phải bước vào trong cùng một thời điểm hay cùng một vị trí trong không gian để chỉ ra các điểm này, tức là ta để cho mình ĐỒNG NHẤT HÓA hay biến thành kẻ giống hệt như CÁI TÔI CÁ BIỆT NÀY, là kẻ đang có cái biết xác tín”. Ta và nàng dù sao cũng đã có lời chào, có gặp mặt trong thời điểm ấy, lúc ấy, dáng hình và mùi hương ấy, lời chào ngượng nghịu ban đầu ấy. TOÀN BỘ những điều đã diễn ra, dẫu sao, vẫn là có thực. Dù sao cũng yên tâm, mối quan hệ này là SỰ TIẾP XÚC trực tiếp.

Nhưng than ôi, vẻ đẹp và mùi hương tinh khôi ngày hôm ấy cũng chỉ mới có một lần, giờ chỉ còn trong tưởng tượng mà thôi. Tất cả cũng chỉ là CÁI PHỔ BIẾN mà thôi. “Nhưng cái gì ĐÃ tồn tại thì trong thực tế, không phải là cái bản chất [cái thực tồn]: nó KHÔNG tồn tại”. Biết ngày mai còn có nữa không?

 

BÀI HỌC CHIÊM NGHIỆM: HIỂU NGƯỜI LÀ HIỂU MÌNH. YÊU LÀ TRƯỞNG THÀNH!

 

NHÀ NGHIÊN CỨU BÙI VĂN NAM SƠN BÌNH LUẬN BẰNG NGÔN NGỮ TRIẾT HỌC TIẾN TRÌNH NHẬN THỨC NÀY NHƯ SAU:

“- Sự xác tín cảm tính khẳng định cái đúng thật như là cái tự-mình cá biệt. Cái Bây giờ và Cái Ở đây phải trùng hợp với thước đo (Maßstab) này: Khẳng định.

-Nhưng, Cái Bây giờ và Cái Ở đây được nói ra không phải là cái tự mình cá biệt mà là cái tự-mình phổ biến. Vì thế, ý thức khẳng định Cái Bây giờ và Cái Ở đây được “cho rằng” ở trong chủ thể mới là cái trùng hợp với chân lý: Phủ định.

– Nhưng, Cái Bây giờ và Ở đây được “cho rằng” (ở trong đầu óc của chủ thể) cũng không phải là cái tự-mình cá biệt mà là phổ biến; do đó, lần thứ ba, ý thức khẳng định Cái Bây giờ và Ở đây được chỉ ra (được tiếp xúc trực tiếp) hay là mối quan hệ loại trừ cả hai cái phổ biến trước đây mới là cái trùng hợp với chân lý: Phủ định của phủ định.

-Nhưng, Cái Bây giờ và Ở đây được chỉ ra cho thấy cũng là cái tự-mình phổ biến, do đó, lại là cái Tự-mình phải được nói ra: Khẳng định được tái lập.

Khẳng định được tái lập hay được khôi phục này khác với khẳng định trực tiếp đầu tiên ở chỗ: nó có hình thức của sự phản tư-vào trong chính mình, hay có các mô-men (Momente) đối lập trước nay như là đã được vượt bỏ, do đó là chính mình ở trong cái tồn tại-khác.

Qua đó, ý thức tự đảo hóa (sich umkehren): thay vì nắm bắt cái tự-mình cá biệt đầu tiên, nó nắm bắt cái “tồn tại-cho-ý thức của cái Tự-mình” này, tức là cái đã trở thành phổ biến ba lần trong suốt lịch sử của nó, trong hình thức của sự phủ định đơn giản của cái thứ nhất, như là chân lý mới hay đối tượng mới của mình (xem lại: 2.3.2): cái tự-mình phổ biến: “Tôi tiếp thu cái phổ biến này đúng như là nó trong sự thật, và như thế, thay vì biết về một cái trực tiếp, tôi nắm lấy cái đúng thật, tức tôi tri giác [chữ “tri giác” – wahr-nehmen – trong tiếng Đức có nghĩa đen là “nắm lấy cái đúng thật”]. Tri giác sẽ là hình thái mới của Ý thức.

Ta thấy: với sự khẳng định được tái lập, tính quy định đầu tiên của chân lý của ý thức đã bị tát cạn: đối tượng đầu tiên của nó là “vô-khái niệm” (begrifflos) (chưa được phản tư), còn khái niệm đầu tiên của nó (cái tự-mình cá biệt) là “vô-đối tượng” (gegenstandlos) (không tồn tại), nên trở thành sai, không đúng thật. Nó buộc phải chuyển sang hình thái mới.

Tất nhiên, ngoài việc “nói ra” hay “chỉ ra”, nó còn một phương cách khác để “chứng minh” rằng điều nó “cho rằng” là có sự hiện hữu cá biệt, hay đối tượng là đối tượng cá biệt của tôi: đó là “tiêu thụ” đối tượng, nghĩa là có thể “tiêu trừ” (vertilgen) đối tượng về mặt “thực hành”. Nhưng muốn vậy, tôi phải là “sự ham muốn”, tức phải là một ý thức “hành động”. Ý thức hành động là Tự-ý thức, một hình thái còn xa, trong khi hiện nay nó chưa thể là gì khác hơn là ý thức tiếp thu hay ý thức “đơn thuần”. Do đó, nửa đùa nửa thật, Hegel cho rằng thú vật cũng không bị loại trừ ra khỏi sự “minh triết” này, đó là hãy vồ lấy và ăn sạch đối tượng một khi chúng “tuyệt vọng” trong việc “nhận thức” cái tự-mình cá biệt (§109). Chúng ta thì chưa đến nỗi “tuyệt vọng” vì còn nhiều hình thái mới của ý thức đang chờ đợi!” (“Chú giải dẫn nhập” cho Hiện tượng học tinh thần, Nxb Văn học, 2006, tr 262-263).

 

SAU ĐÂY chính là những gì HEGEL dạy cho lứa tuổi TEEN: hãy khao khát hiểu nàng, nhưng chớ TIN VÀO CẢM TÍNH nhiều quá!

 

Cụ thể, mời XEM THÊM tại w.w.w.triethoc.edu.vn. Mục KINH ĐIỂN TRIẾT HỌC-HỆ HÌNH TÂM THỨC-HIỆN TƯỢNG HỌC TINH THẦN.

Chương I: “Sự xác tín cảm tính”, Hiện tượng học tinh thần, Bùi Văn Nam Sơn dịch và chú giải, NXB Văn học, 2006.

 

Advertisements

Read Full Post »