Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Ba 14th, 2011

T.Segers đặt câu hỏi, Jauss trả lời, Timothy Bahti dịch,

Tạp chí New Literary History, Vol. 11, No. 1, Johns Hopkins University Press, 1979.

 

câu hỏi số 5:

Hỏi:

Trong quan điểm của ông, những tranh luận khá dữ dội diễn ra giữa nghiên cứu văn học từ Cộng hòa Liên bang Đức và Cộng hòa Dân chủ Đức vào những năm gần đây có góp phần vào một sự phát triển thực sự xa hơn của mỹ học tiếp nhận?

 

Trả lời:

 

Tranh luận này đã được tiến hành như một – hiển nhiên là có tính điển hình – sự bất đồng của người Đức giữa một lý thuyết nhìn bề ngoài là có vẻ duy tâm và một lý thuyết nhìn bề ngoài là có vẻ duy vật về văn học trong đó cả hai phe cùng thời đều nỗ lực để vượt trội hơn phe khác trong tính chất chính thống của họ. Hồi tưởng lại, chắc chắn là tôi không cần phải quay về xa hơn với tính chính thống của những phe ngữ văn tư sản – mà từ đó trường phái Constance đã tự ngừng chiến. Nhưng mặt khác, trước hết phải xem cái gì vẫn được gọi là đặc trưng chính thống trong lý luận văn học mười năm trước. Tính chính thống của chủ nghĩa Marx có thể được biểu thị ở ba điểm: lý luận phản ánh theo nghĩa của Georg Lukács; một việc hiểu không biện chứng về mối quan hệ giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm; và cái tiên nghiệm tuyệt đối về mặt sáng tạo trong mỹ học. Đối lập với điều này, khi ấy, cái được gọi là những nghiên cứu ngữ văn tư sản có thể được xem là chính thống trong cách thức của họ, trong chừng mực họ vẫn chấp nhận sự lý giải nội tại (werkimmanenter) và sự khảo sát biệt lập về chuỗi những văn bản văn học, và không đặt câu hỏi nghiêm chỉnh về chức năng xã hội của văn học. Từ viễn tượng của tôi – xét tới việc tôi không ở trong những người chủ chương của cánh tả hay cánh hữu – thì đối thoại của mười năm đổ lại đây thành công một cách đặc biệt về mặt lập luận, tuy rằng nó được tiến hành một cách quyết liệt, vì cả hai bên đã vượt qua những điểm khởi đầu thuộc về tính chính thống và đã đặt ra được những vấn đề mới. Lý luận văn học Marxist tiên tiến ngày nay, cũng như là lý luận văn học được tuyên bố là mới của phe “tư sản” đã bắt đầu hiểu mối quan hệ giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm, không trong thế đối lập nhau, mà xét trong quá trình trung giới biện chứng: nơi mà tác phẩm văn học vượt ra khỏi tính hữu dụng ý hệ thuần túy của nó và chiếm giữ một chức năng xã hội tích cực, nó chứa đựng một hạt nhân của chủ nghĩa duy tâm – nói cách khác là sự siêu vượt giai cấp – trong khi đó, ngược lại, ý nghĩa thẩm mỹ của một [tác phẩm] thậm chí là cổ điển, thoạt nhìn là phi thời gian và lý tưởng, chỉ có thể được nhận thức khi [ta] tái lập trở lại chân trời điều kiện hóa có tính duy vật (bedingungshorizont) của cái xã hội mà nó đã phản ứng. Ở trung tâm điểm của lý luận văn học như nó đang được tiến hành ngày nay bởi Manfred Naumann, Robert Weimann, và những người khác của Viện hàn lâm khoa học Berlin, không định vị trong hình thái phản ánh nữa, mà trong hình thái lưu thông [hàng hóa] của Marx có trong ‘Dẫn nhập phê phán kinh tế chính trị’, nơi nó đòi hỏi và hợp thức hóa sự phân tích quá trình văn học như là sự trung giới giữa sản xuất, tiêu thụ và phân phối hay trao đổi. Do vậy, các khuynh hướng tiên tiến của lý luận văn học trong cả hai phe ngày nay đều quy về nỗ lực thiết lập một mối quan tâm trọng điểm về chức năng giao tiếp và do đó cấu tạo xã hội của văn học, vượt qua và vượt lên khỏi bình diện tiêu biểu của từng phe.

 

Advertisements

Read Full Post »