Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Ba 1st, 2011

JACOBI (1743 – 1819)

VÌ SAO CON NGƯỜI PHẢI CÓ LÒNG TIN (GLAUBE)?

“Chủ thể biết trực tiếp chỉ những cái trong đầu óc thôi, còn đối với sự hiện hữu thực sự của sự vật thì phải tin” (Jacobi).

Trong luận điểm chủ chốt trên, Jacobi phân biệt giác tính (Verstand) và việc nhận thức về sự vật.

1. Ta có thể suy luận được gì?

–         Giác tính là quan năng suy luận logic. Nó hoạt động hoàn toàn thuần túy, nhưng sử dụng chất liệu cảm quan. Nên kết quả của tư duy giác tính không thể vượt khỏi chất liệu.

–         Kỳ cùng, giác tính làm việc trong phạm vi cái gì có điều kiện; mà phụ thuộc vào cái gì có điều kiện thì cơ chế của nhận thức là cơ giới (Mechanismus).

–         Tư tưởng là hữu hạn, bộ phận, giới hạn. Vì tư tưởng chỉ nối kết sự kiện lại, không bao giờ giải thích tại sao sự vật tồn tại. Nên mọi siêu hình học có tham vọng chứng minh sự tồn tại phục tùng quy luật logic của đầu óc đều vô ích cả. Vì nó không đến được với cái tồn tại thực sự, nên không đến được chân lý khách quan.

–         Vậy ta chỉ còn công việc “khảo sát các sự kiện của ý thức” mà thôi, không dính líu gì đến thế giới khách quan bên ngoài. (có ảnh hưởng đến Husserl).

2. Về Spinoza, Kant…

–         Nếu ta áp dụng phương pháp suy tưởng lý tính theo kiểu của Spinoza (theo phương pháp hình học): từ sự kiện cá biệt tìm đến những điều kiện tổng quát hơn, trừu tượng hơn và kết luận về một chân lý tối hậu; thì đó thực ra chỉ là sản phẩm của tư duy, không thể đạt đến cái tối cao thực sự. Anh chỉ có thể đạt đến cái tối cao bằng lòng tin. Triết học Spinoza là triết học vô thần.

–         Mặt khác, mọi hành vi, mọi suy nghĩ đều có điều kiện; muốn cắt nghĩa nó, phải tìm cho nó nguyên nhân đầy đủ (túc lý) để sự kiện này tồn tại. Nhưng mỗi điều kiện cần phải có các điều kiện khác để tồn tại, nên thế giới này là toàn bộ những điều kiện, không có chỗ cho thượng đế, không có chỗ cho sáng tạo và tự do. Nên triết học Spinoza là triết học vô thần và định mệnh.

–         Nếu như Kan phân biệt “hiện tượng” là đối tượng của kinh nghiệm khác với “vật tự thân” là cái ta không nhận thức được; vậy thì kỳ cùng chỉ còn lại “hiện tượng” là biểu tượng của tinh thần. Triết học Kant không khác gì triết học duy tâm chủ quan của Berkeley. Mặt khác, quan hệ giữa chúng ra sao? Nếu vật tự thân là nguồn gốc cho hiện tượng thì Kant đã mâu thuẫn, vì ông cho rằng phạm trù “nhân quả” chỉ có trong hiện tượng. Vậy, rốt cục chỉ còn lại hiện tượng mà thôi. Triết học Kant vẫn là hư vô chủ nghĩa….

–         “Kant là nhà duy tâm siêu nghiệm nhưng không dám can đảm khẳng định mình là nhà duy tâm mạnh mẽ”.

3. Giả định có cái là chân lý khách quan, thì sự tồn tại của sự kiện khách quan phải được nhận thức theo cách khác với quan năng logic có tính cơ giới của tư duy. Đó là nhờ vào “lòng tin” (Glaube).

–         Nếu nhận thức của con người nằm giữa tri giác cảm tính và lí tính, thì cả hai đều cần lòng tin.

–         Ta phải tin rằng có hiện thực khách quan: có cái ghế thì ta mới ngồi, có cái giường thì ta mới nằm….. Nếu ta không tin, thì ta không sống được ở đời.

–         Mọi phương pháp tìm cách chứng minh bằng logic rút cục lại đều sẽ kết thúc ở chủ nghĩa định mệnh, nghĩa là chủ nghĩa hư vô.

–         Kỳ cùng, ta chỉ chứng minh được sự giống nhau: A = A. Nhưng điều anh muốn chứng minh luôn tiền giả định rằng trước đó cái đó đã thực sự tồn tại. mà sự tồn tại của nó bằng phương thức biểu lộ cho tôi trong một thời điểm nào đó. Cái bàn này bằng gỗ hay bằng sắt? Dù gì đi nữa thì anh phải tin rằng có cái bàn để anh có thể chứng minh nó bằng gỗ hay bằng sắt.

–         Vậy hòn đá tảng của mọi tri thức có điều kiện là “lòng tin”. Lòng tin, đó là thân phận của con người.

Nhật kí học triết ngày 18/02 và 21/02 – 2011.

Advertisements

Read Full Post »