Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Mười Một 27th, 2010

HANS-GEORG GADAMER (1900-2002)

Dịch từ: Handwörterbuch Philosophie, 2003, Wulff D. Rehfus, Vandenhoeck & Ruprecht,Verlage. 111-113.

Ông là triết gia người Đức, sinh 11.2 tại Marburg và mất 13.3 tại Heidelberg. Ông học triết học, ngữ văn Đức, lịch sử và lịch sử nghệ thuật tại Breslau và Marburg (nơi ông cũng học ngữ văn cổ điển từ 1924-1927). Năm 1922, ông đạt học vị tiến sĩ (do Natorp hướng dẫn) với luận án Das Wesen der Lust nach den platonischen Dialogen (Bản chất của sự vui sướng theo các đối thoại Platon). Luận văn nhậm chức giáo sư được ông viết năm 1929 (dưới sự hướng dẫn của Heidegger) có tên là Interpretation zum platonischen Philebos. Gadamer dạy học ở Marburg và Kiel, 1937 trở thành giáo sư dự bị ở Marburg và năm 1939 là giáo sư chính thức ở Leipzig. Từ 1947 đến 1949, ông giữ chức giáo sư ở Frankfurt/M, và từ 1949 đến 1968 ông dạy học ở Heidelberg (với tư cách kế tục Karl Jasper). Sau khi nghỉ hưu, ông nhiều lần nhận lời mời thỉnh giảng ở nước ngoài, đồng thời thực hiện các bài giảng và hoạt động thuyết trình ở trong nước và nước ngoài.

Phạm vi lĩnh vực rộng lớn của Gadamer, đương thời được trình bày trong một tập sách tuyển chọn mười năm (Gesammelte Werke, 1985 – 1995) và trong một tuyển tập bổ sung có tính chất tập hợp, bao gồm các tác phẩm về triết học Hy Lạp, triết học hiện đại, cùng với các tác phẩm về mỹ học và thi pháp học. Trong trung tâm điểm, các công trình của ông đặt định cho sự thành lập một thông diễn học triết học, vốn được ông định danh trong công trình quan trọng của ông xuất bản năm 1960: Wahrheit und Methode.

Với chủ trương của mình, Gadamer tiếp nối nỗ lực đặt cơ sở cho một bản thể học nền tảng thuộc về dự án ban đầu trong học thuyết của Heidegger về “thông diễn học về kiện tính”, dự án được mở đầu trong bài giảng ở Freiburge từ đầu những năm 20, và trong công trình chủ chốt của Heidegger Sein und Zeit từ 1927. Bằng “thông diễn học về kiện tính” cũng như là “thông diễn học về Dasein”, Heidegger vượt qua triết học về việc hiểu trong giai đoạn hậu kỳ của Dilthey, vốn được phát triển trong bối cảnh của một lý thuyết về “các tinh thần khách quan”. Heidegger vận dụng tri thức của Dilthey về việc con người “đã tồn tại bên trong” một thế giới khả niệm – một thế giới là cơ sở và là môi trường cho hoạt động hiểu – vào một trình bày cơ bản của ông về bản thể học của Dasein, nghĩa là trình bày cơ bản về cận-nhân loại học; theo đó, việc hiểu không chỉ được xem như là một phương pháp của khoa học tinh thần, cũng như là một hình thức nhận thức đặc thù, mà hơn nữa, còn là điều kiện và cơ sở cho sự tự nhận thức, thể hiện một kiểu thức tồn tại phổ sinh nguyên sơ tiên khởi của cá nhân. Do vậy, đặt trong một cảnh trạng, việc hiểu là một “hình thức cơ bản của sự tồn tại” của Dasein cá thể, nghĩa là một “phổ sinh”.

(còn tiếp)

Advertisements

Read Full Post »