Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Chín 28th, 2010

LÝ LUẬN LÀ GÌ?

Trong nghiên cứu văn học và văn hóa ngày nay có nhiều lời bàn về lý luận – không phải là lý luận văn học, như bạn nghĩ; mà chỉ đơn giản là từ “lý luận”. Đối với một người ngoại đạo, kiểu dùng này trông rất kỳ quặc. Bạn muốn hỏi ‘lý luận về cái gì?’ Thật đáng ngạc nhiên là khó mà nói về nó. Nó không là lý luận về cái gì cụ thể, cũng không là lý luận bao hàm mọi thứ nói chung. Thỉnh thoảng lý luận trông ít giống một nghiên cứu về cái gì hơn là một hành động về cái gì – thứ mà bạn làm hoặc không làm. Bạn có thể phải dính dáng với lý luận; bạn có thể dạy hoặc học lý luận; bạn có thể ghét lý luận hoặc sợ hãi nó. Dẫu vậy, không có việc nào trong số chúng giúp đỡ bạn đáng kể trong việc hiểu lý luận là gì.

Lý luận, như ta đã nói, đã biến đổi tận gốc rễ bản chất của các nghiên cứu văn học, nhưng người ta nói thứ này không là lý luận văn học, một nghiên cứu có hệ thống về bản chất của văn học và về những phương pháp phân tích nó. Khi người ta than phiền rằng ngày nay có quá nhiều lý thuyết trong nghiên cứu văn học, họ không có ý nói có quá nhiều phản tư có hệ thống về bản chất của văn học hay tranh luận có hệ thống về những phẩm chất đặc thù của ngôn ngữ văn học, chẳng hạn như vậy. Ngược lại là đằng khác. Còn có điều gì khác nữa trong quan điểm của họ.

Quan niệm của họ có thể được diễn tả chính xác rằng có quá nhiều lời bàn về những chủ đề phi văn học, có quá nhiều cuộc thảo luận về những câu hỏi chung chung mà quan hệ của nó đến văn học thì cũng hiển nhiên thôi, quá nhiều việc đọc những văn bản có tính cách triết học, chính trị, tâm lý khó nhằn. Lý luận gồm một nùi những cái tên (hầu hết là ngoại quốc); lý luận nghĩa là Jacques Derrida, Michel Foucault, Luce Irigaray, Jacques Lacan, Judith Butler, Louis Althusser, Gayatri Spivak chẳng hạn.

trích dịch từ: Very Short Introdution: Literary Theory, Jonathan Culler, Oxford University Press, 1997, tr 1.

Advertisements

Read Full Post »