Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Năm 9th, 2010

THÔNG DIỄN HỌC LÀ GÌ?

Khi một người nào đó hỏi tôi thông diễn học (hermeneutics) có nghĩa gì, tôi thường chỉ trả lời rằng nó có nghĩa là sự lý giải (interpretation). Thỉnh thoảng tôi tiếp tục bằng cách thêm rằng thông diễn học liên quan đến những lý thuyết cho việc lý giải đúng các văn bản. Từ “hermeneutics” và từ “interpretation” cùng bắt nguồn từ từ ngữ Hi Lạp. Trong khi “hermeneutics” không là một từ thông dụng trong tiếng Anh, thì “interpretation” lại là một từ ngữ thông dụng. Ta biết rõ là có những người lý giải và những hoạt động lý giải trong một số lĩnh vực nghiên cứu. Ta lý giải tiểu thuyết, thơ, kịch và phim. Ta lý giải Kinh thánh, Torah, kinh Koran, Đạo đức kinh (Tao Te Ching), kinh Brahma. Ta có nên lý giải những văn bản này? Ta có thể làm mọi thứ khác thay vì lý giải chúng? Có người lý giải luật. Tòa án tối cao có nhiệm vụ lý giải Hiến pháp của Hợp chủng quốc. Một diễn viên lý giải vai diễn mà cô ta phải đóng. Nhạc trưởng lý giải một bản nhạc. Ta cũng biết rõ những lý thuyết khác nhau về hoạt động lý giải. Thi học của Aristotle cho ta biết cách lý giải bi kịch Hi Lạp; ông thậm chí còn phát biểu một số quy tắc. Phê bình văn học đã phát triển một số lý thuyết cho việc lý giải những văn bản văn học. Dường như ta biết nhiều về thông diễn học hơn là ta nghĩ.

Các nhà khoa học tự nhiên lý giải tự nhiên hay là giải thích nó? Có phải họ lý giải dữ kiện tập hợp từ những thí nghiệm? Bạn có lý giải hay chỉ hiểu những động cơ của người bạn thân? Bạn có lý giải một bức điêu khắc không, và, nếu vậy, bạn bắt đầu điều đó như thế nào? Có chăng chỉ có một lý giải đúng về bức điêu khắc đó hay có thể có nhiều lý giải đúng? Xét trường hợp Hamlet; có một hay nhiều lý giải đúng? Khi bạn thấy một dấu hiệu dừng xe, và bạn dừng, đó có phải là một lý giải? Nếu bạn tiếp tục lái mà không dừng thì sao? Đó có phải là một lý giải? Định lý Pythagoras có phải là một lý giải?

Ta muốn hiểu thông diễn học có nghĩa là gì trong triết học lục địa ngày nay. Triết học phân tích ngày nay cũng thảo luận về ngôn ngữ, ý nghĩa và việc hiểu các văn bản; tuy nhiên, phân tích đó ắt sẽ phụ thuộc vào một cuốn sách riêng. Ý nghĩa triết học của thông diễn học ngày nay chủ yếu được Hans-Georg Gadamer định rõ trong Chân lý và phương pháp, công trình có tên gốc là Những cơ sở của/về thông diễn học triết học. Nhà xuất bản nghĩ rằng từ “hermeneutics” là khó hiểu đối với một nhan đề như thế, nên đã chọn lựa một nhan đề khác. Với Gadamer, thông diễn học là một học thuyết triết học về nhận thức yêu sách rằng tất cả những trường hợp hiểu bao gồm một cách tất yếu cả sự lý giải lẫn sự vận dụng.

Hoàng Phong Tuấn trích dịch từ Understanding Hermenutics, Lawrence K. Schmidt, Acumen, 2006, tr 1.

Advertisements

Read Full Post »